Geschiedenis

Wie een wandeling maakt door het centrum van Venray, ontdekt snel dat de Sint-Petrus’ Bandenkerk (Grote Kerk) vanaf bijna elk punt zichtbaar is. Vooral de toren behoort tot de meest in het oog springende constructies van Venray. De kathedraal van de Peel, zoals de Sint-Petrus’ Bandenkerk vanwege haar afmetingen ook wel wordt genoemd, was niet de eerste kerk die op deze plaats werd gebouwd.

Uit archeologisch onderzoek na de verwoesting tijdens de Tweede Wereldoorlog is gebleken dat al in de 10e eeuw er een kerk stond die later werd uitgebreid tot een bouwwerk met de afmetingen van het huidige middenschip (50 m lang en 10 m breed). In een dagtekening uit 1220, van een oorkonde van paus Honorius III, wordt de kerk vermeld. In 1224 was de toen romaanse kerk uitgegroeid tot een gebouw bestaande uit drie beuken. Vanaf 1401 werd tegen de romaanse kerk de westtoren gebouwd. Het huidige laatgotische kerkgebouw stamt uit de tweede helft van de vijftiende eeuw. Het zuidportaal stamt uit 1521. De kerk werd in de negentiende eeuw meerdere malen gerestaureerd.

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, op 17 oktober 1944, een dag voor de officiële bevrijding van Venray, werd de kerktoren door de Duitsers opgeblazen. Door een ongelukkige samenloop van omstandigheden tijdens de geallieerde bevrijding werd het gebouw bijna geheel verwoest. Een bewaard gebleven Duits notitieboekje schetst een beeld van de laatste dagen van de bezetting. In de toren is een replica te bewonderen. Het gewelf van de kerk werd al in de jaren 1947-’48 hersteld. De restauratie van de toren liet echter nog even op zich wachten en deze werd pas in 1961-’62 herbouwd. In 1987 en in de jaren tussen 2019 en 2021 vonden er wederom restauratiewerkzaamheden plaats.

Kunstbezit

Sint-Petrus’ Bandenkerk Venray is in het bezit van bijzondere en kostbare kunstschatten. Dit maakt het gebouw vanuit cultuurhistorisch oogpunt nog belangrijker. De kerk is in het bezit van verschillende altaren, apostelbeelden, vensters, liturgische voorwerpen, meubelstukken, een orgel en schilderijen.

Beeldenschat

In de kerk bevinden zich negentig beelden, vervaardigd tussen de vijftiende en twintigste eeuw. De rijke beeldenschat is te danken aan het uitblijven van de reformatie en de beeldenstorm. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog gingen de beelden, ondanks de verwoesting van het kerkgebouw, niet verloren.

Een van de meest bijzondere schatten is de collectie middeleeuwse apostelbeelden. Het plaatsen van apostelbeelden in een kerkgebouw begon rond 1250 in Parijs. Aan het einde van de dertiende eeuw werden er in de Dom van Keulen tegen de pilaren van het koor beelden geplaatst. Hierna breidde dit verschijnsel zich uit. Later werden de beelden vooral tegen de zuilen van het middenschip geplaatst.

Vaak werden de apostelbeelden onder een baldakijn of tegen een geschilderd tapijt geplaatst. Dit was voor de Tweede Wereldoorlog ook in Venray het geval. Volgens de iconografie duidt het plaatsen van de apostelfiguren tegen de pilaren van het middenschip op het feit dat zij de dragers van het katholieke geloof zijn. De zuilen dragen het kerkgebouw, de beelden het geloof.

De twaalf apostelen, de leerlingen van Jezus Christus, worden meestal als groep afgebeeld. Ook in Venray is dit het geval. De figuren zijn op blote voeten en als reizigers afgebeeld. De apostelen verkondigden na Jezus’ dood immers het geloof over de aarde. Bovendien dragen zij allemaal een boek, wat verwijst naar hun taak van bekering en onderricht. Verder zijn de verschillende apostelen te herkennen aan hun gezichtskenmerken en attributen.

De beeldengroep in de Sint-Petrus’ Bandenkerk bestaat maar uit tien beelden, omdat de beelden van de apostelen Johannes en Paulus ontbreken. Na de Tweede Wereldoorlog zijn de beelden gerestaureerd door Piet van Dongen.